Bronhitis: vrste, simptomi, dijagnostika i lečenje

Bronhitis je zapaljenje sluznice donjih disajnih puteva. Zahvata traheju i bronhije(vazdušni putevi kojima vazduh cirkuliše do najsitnijih delova pluća – alveola).Bronhitis možemo podeliti na akutni i hronični.

Šta je akutni bronhitis

Akutni bronhitis predstavlja kratkotrajno zapaljenje koje obično traje od sedam do deset dana. Uzroci akutnog bronhitisa su:

• infekcije koje su u najvećem broju slučajeva virusne, ređe bakterijske;
• hemijski iritansi, jer su ljudi često profesionalno izloženi uticaju hemikalija;
• aerozagađenje.

Simptomatologija akutnog bronhitisa je kašalj kao dominantan simptom. Kašalj je nekada suv, a nekada sa sekretom koji treba iskašljati. Kod akutnog bronhitisa traje manje od tri sedmice i smiruje se kada se zaleči upala sluznice. Obično se pojačava kod nagle promene spoljašnje temperature, često kod pričanja ili kod promene položaja pacijenta. Dalje, javljaju se otežano disanje, sviranje u grudima, ponekad bol, malaksalost, a ređe se javlja povišena temperatura.

Lekar najčešće postavlja dijagnozu na osnovu kliničke slike, detaljno presluša pacijenta slušalicama, urade se laboratorijske analize, a ponekad je potrebna spirometrija. Pod laboratorijskim analizama kod ovih pacijenata podrazumeva se kompletna krvna slika, kojom se otkriva da li se radi o virusnoj ili bakterijskoj infekciji .Spirometrija je neinvazivna dijagnostička metoda kojom se procenjuje zapremina plućnog vazdušnog prostora i protok vazduha kroz disajne puteve. Rendgenski snimak pluća kod bronhitisa se uglavnom ne radi, osim ako pacijent ima povišenu temperaturu, kada se može sumnjati na upalu pluća. Bakteriološki pregled sekreta pacijenta je opravdan ako se sumnja na bakterijsku infekciju. Veoma često nije primenljiv jer se kod akutnog bronhitisa najčešće radi o virusnoj infekciji.

Lečenje akutnog bronhitisa je različito, u zavisnosti da li se radi o virusnoj ili bakterijskoj infekciji. Kod virusne infekcije indikovano je simptomatsko lečenje. Pored toga, preporučuju se odmor pacijenta, provetravanje prostorija u stanu i sredstva za lakše iskašljavanje, uz uzimanje dosta tečnosti.

Prevencija kod akutnog bronhitisa je manje izlaganje hladnom vazduhu, aerozagađenju, oprez pri radu s hemikalijama.

Akutni bronhitis ima dobru prognozu i najčešće se izleči za sedam do deset dana, jedino kašalj ponekad može trajati nešto duže.

Šta je hronični bronhitis

Hronični bronhitis je hronično zapaljenje sluznice donjih disajnih puteva koje karakteriše trajna opstrukcija, tj. suženje disajnih puteva praćena stalnom produkcijom sekreta. Uzroci hroničnog bronhitisa su:

• duvanski dim;
• profesionalna izloženost dimu, prašini i hemikalijama;
• česti akutni nelečeni bronhitisi.

Kod hroničnog bronhitisa dolazi do trajnog oštećenja sluznice. Simptomi hroničnog bronhitisa su kašalj koji najčešće prati iskašljavanje, zamaranje, stezanje u grudima, gušenje.

Lekar postavlja dijagnozu na osnovu kliničke slike i detaljnog pregleda pacijenta slušanjem pluća (auskultacijom). Spirometrija je dijagnostička metoda koja može biti od koristi da se utvrdi da li postoji opstrukcija disajnih puteva. Kod dugogodišnjih pušača koji imaju simptome treba uraditi skener pluća (CT) jer su ovi pacijenti u povećanom riziku od obolevanja od karcinoma pluća. Komplikacije hroničnog bronhitisa su česte. Može doći do razvoja HOBP (hronične opstruktivne bolesti pluća), koja predstavlja ozbiljno stanje i zahteva lekarski nadzor.

Lečenje hroničnog bronhitisa zavisi od težine bolesti.

Prevencija od pogoršanja hroničnog bronhitisa je izbegavanje kontakta s ljudima u sezoni respiratornih infekcija, pravilna ishrana, vakcinacija protiv gripe, redovno uzimanje prepisane terapije, prekid štetnih navika kao što je pušenje, smanjenje telesne težine ako je potrebno. Preporučuje se umerena fizička aktivnost.

Prognoza hroničnog bronhitisa zavisi od stepena i težine oboljenja. Blaži oblici imaju dobru prognozu ako pacijenti prihvate savete lekara. I teži oblici se mogu dugo držati pod kontrolom ako se pacijenti pridržavaju terapije i saveta lekara. Najteži oblici, kod kojih pacijenti imaju česta pogoršanja i postoji potreba za stalnom kiseoničnom terapijom, imaju lošu prognozu.

Reference:

1. Wagner,M. 2024 Acute and chronic bronchitis:A clinical perspective.Journal of Clinical Respiratory Medicine 8(6)240
2. Zhang,J., Wurzel D.,Perret J., Chronic Bronchitis in children and adults: Definitions, Phatophysiology, Prevalence, Risk Factors and Consequences, Journal of Clinical Medicine 13(8) 2413,DOI 10.3390/JCM 13082413
3. Nacionalni vodič dobre kliničke prakse – HOBP, 2024, predsednik radne grupe Branislava Milenković
4. Acute bronchitis: a review of diagnosis and evidence based management, Pub Med,James L. Whiteside et al. Prim. Care Update Ob Gyns 2002 May–Jun
5. Chronic Bronchitis, Allen Widysanto; Jennifer Goldin; George Mathew, Last Update: February 6, 2025. Stat Pearls